نوتروپیک ها یا داروهای تقویت کننده هوش

در . ارسال در داروهاورژیم

امتیاز کاربران

ستاره فعالستاره فعالستاره فعالستاره فعالستاره فعال
 

نوتروپیکها،شامل گروه وسیعی ازداروها هستند که به منظورتقویت حافظه وبهبودقدرت شناخت مصرف می شوند.

امروزه داروهای زیادی به منظوربهبودحافظه،تمرکز،برنامه ریزی ذهن وکاهش رفتارتهاجمی واردبازارگشته اند.که شایعترین آن ،داروهای محرک (Stimulants ) هستند.مصرف اصلی این داروها جهت درمان بیماران بامشکلات شناختی مثل بیماری آلزایمر است.هرچندکه سالهاست بشدت توسط محققین جهت تقویت حافظه نیزتبلیغ شده اند.مصرف مودافینیل( modafinil) به منظورافزایش کارائی دردانشکده های غربی رواج یافته است.موادمحرکی همچون متیل فنیدت و آتوموکستین،درفهرست مصرف دانشجویان قرارگرفته است.

نوتروپیک ها

طبقه بندی داروهائی که بعنوان تقویت کننده حافظه استفاده می شوند

راستام(racetams)

پیراستام،شایعترین داروی اینگروه است که بعنوان نوتروپیک مصرف می شود.البته سایرداروهای این خانواده باخواص وعوارض متفاوتی نیزوجوددارند که موردمصرف مشابه دارند.مکانیسم اثراین گروه نامشخص است.هرچندکه متصورمی شودبیشترروی نروترانسمیترهای سیستم عصبی مرکزی ،ازجمله استیل کولین وگلوتامات،تاثیرمی گذارند.

سایرداروهای نوتروپیک اینگروه شاملند بر:hydergine, vinpocetine, bifemelane, huperzine A and dimethylaminoethanol

موادمحرک

اینگروه ازداروهاسبب بهبودتمرکزوتوانائی شناخت می شوند،اما تنها زمانی این خاصیت راداراهستندکه درخون باشند.داروهای اینگروه عبارتنداز:

  • Amphetaminesوداروهای وابسته
    • Amphetamine (Adderall) - دوپامینرژیک
    • Cocaine - دوپامینرژیک
    • Methamphetamine - دوپامینرژیک, سروتونرژیک, آدرنرژیک
    • Methylphenidate (Ritalin) - دوپامینرژیک
    • Pemoline - دوپامینرژیک
    • Eugeroics(بهبودحالت بیداری)
    • Adrafinil
    • Armodafinil
    • Modafinil
  • Xanthines
    • Caffeine(کاهش حس خستگی)
    • Theophylline

دوپامینرژیک ها

اینگروه ،موادی هستندکه روی نروترانسمیتردوپامین تاثیرمی گذارند.خصوصیات فعالیت دوپامین شامل است بر:تقویت توجه،هوشیاری،وفعالیت آنتی اکسیدان.دوپامین،جزء اصلی موادمحرکه ای همچون ریتالین وآمفتامین است.نوتروپیکهای دوپامینی شاملندبر:پیشتازهای سنتزدوپامین،مهارکننده های بازجذب دوپامین،مهارکننده های مونوآمین اکسیداز،وسایرمواد.

  • Metabolic precursors - افزایش سطح
    • L Phenylalanine - احتمالا تقویت شناخت
    • L Tyrosine - احتمالا تقویت شناخت
  • Reuptake inhibitors - بهبودوتثبیت سطح
    • Amineptine - محرک خفیف
  • MAO B inhibitors - بهبودسطح
    • Selegiline - محرک خفیف
  • سایرین
    • cocaine and the relatives - بامکانیسمهای مختلف که سبب رهائی دوپامین می شود
    • amphetamine and relatives
    • Yohimbe - احتمالا فعالیت دوپامینرژیک

تقویت کننده ها ی حافظه

حافظه برآیند روندها ی مختلفی است که برتوانائی ذخیره سازی وبازیافت اطلاعات مبتنی است.گفته شده داروهای زیرروی فرایندحافظه تاثیرمی گذارند.

کولینرژیک ها

موادی هستندکه براستیل کولین یابخشهائی که ازاین ماده استفاده می کنند،تاثیرمی گذارد.استیل کولین ،تسهیل کننده اطلاعات حافظه است.افزایش این ماده درمغزمی تواندسبب بهبوداین علمکردشود.نوتروپیک های کولینرژیک شاملندبر:پیشتازهای استیل کولین وکوفاکتورهای آن ومهارکننده های استیل کولین استراز.

  • Acetylcarnitine - یک آمینواسیداست که درتولید استیل کولین دخالت دارد.
  • Choline and its precursors - پیشتازاستیل کولین
  • Vitamin B5 - کوفاکتورتولید استیل کولین
  • Galantamine -مهارکننده استیل کولین استراز
  • Huperzine A - مهارکننده استیل کولین استراز
  • Donepezil - مهارکننده استیل کولین استراز
  • Rosemary - مهارکننده استیل کولین استراز
  • Sage - مهارکننده استیل کولین استراز
  • Coluracetam - تقویت کننده بازجذب کولین
  • Meclofenoxate - دارو
  • Ispronicline - آگونیست گیرنده نیکوتین استیل کولین
  • Nicotine - آگونیست گیرنده نیکوتین استیل کولین
  • Arecoline - آگونیست گیرنده نیکوتین استیل کولین

داروهای گابائرژیک(GABAergics )

تحریک مکان گیرنده5آلفا گابا،سبب بهبودحافظه می شود. این داروها عبارتنداز:.

  • α5IA درحال بررسی
  • Suritozole درحال بررسی

فعال کننده های گلوتامات

گیرنده ها وناقلهای AMPA طبق تحقیقات کنونی تاثیرات بسزائی دربهبودحافظه وحالت هوشیاری دارد.داروهای اینگروه رااصطلاحاAmpakines می نامند.هرچندکه داروهای بسیاری دراین کلاس موردبررسی هستنداما تنها یک موردبزودی واردبازارخواهدشد.

برخی داروهای راستام،دارای فعالیت زیرهستند:

  • CX 717 - دردست تائیدسازمان غذاوداروی آمریکا،جهت درمان اختلال حافظه است
  • IDRA 21 - احتمالا سبب تقویت حافظه باقدرت زیادمی شود.اما تنهادرحیوانات بررسی شده است
  • LY 503,430 - طراحی شده برای پارکینسونیسم،اماباخواص تقویت حافظه

cAMP

سیکلیک آدنوزین مونوفسفات( cAMP) یک پیامبرثانویه است که اگرافزایش یابدسبب بهبودحافظه می شود.یکی ازروشهای درمانی دراینرابطه ،کاهش فعالیت فسفودی استراز4(آنزیم تجزیه کنندهcAMP) می باشد.خواص این ماده،افزایش بیداری وتقویت حافظه است.

  • Propentofylline - فسفودی استرازغیراختصاصی باخواص تقویت عصبی
  • Rolipram - دارو،سبب افزایش بیداری،حافظه وسلامت عصبی است
  • Mesembrine - مهارکننده PDE4 باخواص سروتونرژیک

سروتونرژک ها

سروتونین،یک ناقل عصبی باخواص مختلف روی خلق واحتمالا توانائی نروژنزمی باشد.نوتروپیک های سروتونرژیک،شامل هستندبر:کوفاکتورهاوپیشتازهای سروتونین،ومهارکننده های بازجذب سروتونین.

  • پیشتاز5 HTP
  • Tryptophan- آمینواسید اساسی
  • SSRIs - گروهی ازداروهای ضدافسردگی،که باعث افزایش سطح سروتونین می شود.
  • Tianeptine- یک آنتی دپرسانت پارادوکس،که سبب بهبودخلق وافزایش حافظه می شود.
  • Methamphetamine

داروهای آنتی دپرسان،آداپتوژنیک(ضداسترس)،و تثبیت خلق

استرس،افسردگی و خلق افسرده تاثیری منفی برتوانائی های شناختی دارد.منطقی است که مقابله و پیشگیری افسردگی واسترس بتواند تاثیری نوتروپیک داشته باشد.واژه آداپتوژنیک،به اکثرداروهای گیاهی باخواص ضد استرس اطلاق می شود.

  • Beta blockers - ضداضطراب
  • Kava kava - محرک ضعیف باکاربرد ریلاکسشن
  • Lemon Balm - دارای خواص آداپتوژنیک
  • Passion Flower - احتمالا باخواص مهارمونوآمین اکسیداز
  • Rhodiola Rosea - احتمالا باخواص مهارمونوآمین اکسیداز
  • St John's Wort - داروی گیاهی SSRI که دراروپا تائیدشده است
  • Ginseng (including Siberian ginseng) - باخواص آداپتوژنیک
  • Sutherlandia frutescens - باخواص ضدالتهابی وکاهش آلام ناخوشی های مزمن
  • چای – دارای موادگوناگون باخواص آداپتوژنیک
  • Theanine - بافعالیت گابائرژیک ،مولدریلاکسشن ونیزافزایش سطح سروتونین و دوپامین مغز
  • عصاره دانه انگور- درکاهش استرس جسمانی موثراست.
  • Adafenoxate - احتمالا دارای تاثیرات ضداضطراب
  • Butea frondosa - احتمالا دارای تاثیرات ضد اضطراب
  • Gotu Kola - آداپتوژنیک وضداضطراب

جریان خون وعملکردمتابولیک

عملکردمغزبه فرایندهای گوناگونی ازجمله مصرف ATP،حذف موادزائد و جذب موادتازه بستگی دارد.بهبودجریان خون یا تغییراین فرایندها می تواند روی کارائی مغزتاثیربگذارد.داروهای وازودیلاتوری که اینجا ذکرمی شود،درحداندکی سبب بهبود وضعیت مغزی می شوند:

  • Coenzyme q 10 - افزایش جذب اکسیژن توسط میتوکندری
  • Creatine - محافظت ازATP درحین جابجائی
  • Lipoic acid - بهبودمصرف اکسیژن وگردش آنتی اکسیدان،واحتمالا بهبودحافظه
  • Pyritinol - دارو،شبیه ویتامین B
  • Vinpocetine - افزایش گردش خون ومتابولیسم مغزی
  • Picamilon - بافعالیت گابا وبهبودجریان خون
  • Ginkgo biloba - وازودیلاتور

تحریک رشد عصبی و محافظت ازسلولهای مغزی

تمامی فعالیت مغزمبتنی برسلامت عصب است وهرگونه دژنرسانس ،کاهش کارائی یا فقدان آنها می تواندنتایج وخیمی برعملکردمغزبگذارد.تاکنون ازآنتی اکسیدانها بکرات جهت پیشگیری ازاسترس های اکسیداتیو استفاده شده است،اما بهبودی درراستای عملکردمغزدیده نشده است.

  • Idebenone - آنتی اکسیدان
  • Inositol - دخیل درعملکردحافظه،کمبودآن بابرخی ناخوشی های روانی مرتبط بوده است.
  • dopamine enhancers – دوپامین،آنتی اکسیدان بوده ومی تواند سبب تقویت استطاله های دندریتیک شود.
  • Anticonvulsants – سبب مهاراختلالات مغزی ناشی ازتشنج می شود.
  • Phosphatidylserine – احتمالا تثبیت کننده غشاء

داروهای مخدر

بسیاری ازموادمخدرکه بطورغیرقانونی مصرف می شوند،دارای تاثیراتی برمغزیاعملکردهای درازمدت آن هستند که بنظرناشی ازاثرآنها بردرک بیماراست.این داروها عموماتحت کنترل شدید مقامات بهداشتی بوده ومصرف آنها می تواند بامشکلات قانونی همراه باشد.

  • Tetrahydrocannabinol - دارای خواص آنالژزیک وضداضطراب،واحتمالا دارای قابلیت محافظت عصبی
  • داروهای محرک آمفتامینی:که قبلا بحث شدند.
  • LSD - یک داروی روانگردان.درمقادیرکمترازمصرف مخدر،خواص سروتونین آن می تواند روی نروژنزاثرگذاشته وخلق رابهبودبخشد.
  • 4 methylaminorex - شبیه مودافینیل،اما باقابلیت اعتیادبیشتر
  • تنباکو- حاوی نیکوتین ونیزباخواص مهارکننده مونوآمین اکسیداز

نوتروپیک های رژیمی

رژیم غذائی می تواند تاثیربسزائی برشناخت ومغزداشته باشد،زیراعناصرحیاتی زیادی باید برای حفظ سلامت مغزمصرف شود.معهذا،برخی موادباخصوصیات خاصی مرتبط هستندودربرخی موادغذائی به مقداربیشتری دیده می شوند.برخی اقلام غذائی که دارای موادنوتروپیک هستند،عبارتنداز:

  • دانه شاهدانه یا تخم بذرک - منبع اسیدهای چرب امگا3 (اسیدچرب ضروری)
  • ماهی – منبع اسیدچربی امگا3
  • دانه ها – حاوی مقادیرزیادی آنتی اکسیدان

هورمونهای مستقیم

اینگروه موادشیمیائی هستندکه فعالیت آنها لزوماارتباطی به سایرواکنشهای شیمیائی ندارد،بلکه خود دارای کارائی انحصاری هستند.دراینجافقط موادباخواص نوتروپیک ویژه،آورده شده اند.

  • Vasopressin – هورمون حافظه که سبب بهبودبازیافت ورمزنگاری حافظه می شود.
  • Pregnenolone - افزیش نروژنز
  • Orexin - پیشبرنده مهم بیداری

تقویت کننده های ثانویه

این موادبخودی خودسبب بهبودعملکردمغزی نمی شوند،بلکه برای افرادی که دچارضعف کارکرددماغی هستندمی تواند مفیدواقع گردد.

  • DHEA - پیشتازاستروژن وتستوسترون

تقویت کننده های ناشناخته

مواددیگری نیزوجوددارند که معتقدند دارای خواص نوتروپیک هستنداما مکانیسمهای مربوطه ویاتاثیرات بارزبالینی برای آنها شناخته شده نیست.اینگروه شاملندبر:

  • Bacopa monniera - تقویت جدیت،بهبودحافظه وتمرکز
  • Brahmi rasayana - بهبودآموزش وحافظه درموشها
  • Ergoloid mesylates – دارو،شبیه LSD بوده وبرای درمان دمانس وآلزایمراستفاده می شود.
  • Fipexide - داروی دمانس
  • Gerovital H3 - مخلوط شناخته شده ضدپیری،دارای خوص بهبود حافظه
  • Sulbutiamine – دارو،باخواص بهبود حافظه
  • Royal Jelly - ژله رویال،سبب افزایش رشد وتنوع سلولهای مغزی درمحیط آزمایشگاه می شود.
  • Curcumin - دارای فعالیت شدید درمحیط آزمایشگاه

درباره ی ایران مدلاین

IranMedline

باسلام مدیریت سایت ایران مدلاین با هدف دستیابی آسانتراطلاعات طبی/بهداشتی برای همگان ، بویژه پزشکان و پیراپزشکان ، اقدام به انتشاراین سایت نمود. سایت کنونی که بدنبال تغییرات کلی واساسی برمبنای توصیه ها و پیشنهادات شما عزیزان دستخوش دگرگونی وسیعی شد، حاصل ساعتها تلاش گروه طراحی ، نویسندگان، هنرمندان وپزشکان همکارسایت رابه شما جویندگان علم ودانش ارائه می دهد. معهذا بازهم درانتظار نظرات همه شما هستیم.هدف اصلی سایت، ارائه اطلاعا ت جامع علوم پزشکی و بهداشت و تمام شاخه های وابسته به آن می باشد.لذا استدعا داریم هرگونه کمبودی دراین زمینه رابه ما یادآوری نمائید.

متاسفانه سایت کاملی که تمامی اطلاعات موردنیازشما رادرزمینه علوم پزشکی و حرف وابسته فراهم نماید به زبان فارسی موجودیت نیافته بود، وجهت دستیابی به موضوعات مورد نظرلازم بود تمامی سایتهای فارسی /غیرفارسی راجستجو کنید تا شاید برحسب تصادف به اطلاعات موردنظرتان دسترسی بیابید.