کلیات مسمومیت ها

نوشته شده توسط دكتر حميده رضوي در . ارسال در مسمومیت ها

امتیاز کاربران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
 

مسموميت با گاز منوكسيد كربن (CO) كشنده ترين مسموميت غيرعمدي در كشور ماست و شيوع آن در فصل زمستان بسيار بالا مي باشد. همچنين از عمده ترين موارد مسموميت در بزرگسالان مي توان به مسموميت  ناشي از دارو و سوء مصرف مواد مخدر و روانگردان  و محصولات پاك كننده و گزش يا نيش اشاره كرد.

از ميان داروها، بيشترين موارد مسموميت ناشي از داروهاي ضد افسردگي، مسكن و خواب آور، تركيبات مخدر مثل هروئين، كوكائين، متادون و از ميان غير داروها بيشترين مسموميت ناشي از الكل بوده است. كودكان خصوصاً كودكان زير 6 سال و سالمندان بيش از بقيه سنين در معرض خطر مسموميت غيرعمدي مي باشند. در كودكان مسموميتها در اثر خوردن غير عمدي مواد دارويي و شيميايي، مواد شوينده، اجسام قابل بلع مثل باطري، داروها و گياهان آپارتماني سمي بوده است. همچنين بالا بودن سرب خون در حد بسيار ناچيز 10mcg/dl مي تواند منجر به عوارض ناخواسته مانند اختلال در رشد ادراكي، رشد جسمي و رفتاري كودكان 1 تا 5 سال شود. اين مسموميت ناشي از رنگ هاي نقاشي ديوار منزل كه حاوي سرب مي باشند، لوله كشي هاي منازل قديمي و رنگ هاي قديمي ديوارها كه در حال ريزش مي باشند مي باشد. سرب حتي از راه تنفس در اين منازل قابل استنشاق است.آمار موارد مسموميت با منواکسید کربن  منجربه فوت دریازده ماهه اول سال 1389، به نقل از سازمان پزشكي قانوني كشور، 661 نفر فوت در کل کشور  و 13 مورد در استان و در مدت مشابه  در سال 90، 845 نفر فوت ناشی از منوکسيدکربن در کل کشور  و 19 مورد در استان موارد بوده است (8/27 درصد افزایش در کشور و 2/46درصد افزایش در استان). آمار موارد مسموميت با مواد مخدر و روانگردان  منجربه فوت درنه ماهه اول سال 1389، به نقل از سازمان پزشكي قانوني كشور، 2633 نفر فوت در کل کشور  و 26 مورد در استان و در مدت مشابه  در سال 90، 2710 نفر فوت ناشی از  سوء مصرف مواد مخدر و روانگردان  در کل کشور  و 36 مورد در استان موارد بوده است (9/2 درصد افزایش در کشور و 5/38 درصد افزایش در استان). عمده ترين عوامل مسموميت زا در كشور را گاز منواكسيد كربن و ديگر گازهاي سمي، داروها ؛ سموم دفع آفات، محصولات آرايشي بهداشتي شوينده و پاك كننده موجود در منازل، گياهان سمي، فلزات سنگين، گزيدگي ها و مسموميت غذايي تشكيل مي دهند. مركز اطلاع رساني داروها و سموم اعلام كرد داروهاي ضد افسردگي و آرامبخش به عنوان عمده ترين داروهاي منجر به مسموميت در بزرگسالان بوده و داروهاي مسكن و ضد درد نيز بيشتر افراد جوان و كودكان زير 5 سال را دچار مسموميت دارويي نموده است و 5/2 درصد تماسها با مرکز اطلاع رسانی داروها و سموم مربوط به موارد مسموميت می باشد.

 اقدامات اوليه در زمان مسموميت

هنگامي كه با فردي روبرو مي شويد كه داراي همه يا بعضي از علائم زير باشد به وقوع مسموميت در فرد مشكوك شويد:

1-عدم هوشياري عصبي ( از خواب آلودگي تا كما و تشنج ) 2-علائم گوارشي ( مانند تهوع،  استفراغ، اسهال و خونريزي هاي گوارشي) 3- درگيري سيستم اعصاب مركزي (علائمي مانند تعريق شديد پوست يا خشكي پوست، گشادي يا تنگي مردمك، تند بودن يا كند بودن يا نامنظمي ضربان قلب و تنفس و ...) 4- استشمام بوهاي خاص در محل يا در فرم مسموم (مانند بوي گاز، مواد شوينده در محل و يا بوي سير گنديده در دهان فرد مسموم كه ناشي از مسموميت با سموم دفع آفات بوده  يا بوي بادام تلخ در مسموميت با سيانيدها يا بوي الكل و ... ) 5- تاولهاو سوختگيهاي بدون علت.

اولين اقدام در مقابله با بيمار مسموم شامل كارهاي زير است : ( ABCD )

A بررسي بازبودن راههاي هوايي

B بررسي كيفيت و كميت تنفس

C بررسي ضربان قلب، فشار خون و بررسي منظم بودن ضربان قلب

D تجويز آنتي دوت و ساير داروهاي مورد مصرف (كه در بعضي موارد اولين اقدام ضروري است)

اقدام بعدي پيشگيري از جذب سم در فرد مسموم مي باشد كه نحوه اقدام به نوع مسموميت بستگي دارد:

اقدامات اوليه در مسموميت از طريق تماس پوستي:

 الف - لباس فرد خارج شود ب- در مورد مسموميت با مواد خشك ( پودر مانند ) سم از سطح برداشته شود مانند گردگيري پ- شستشو 15 الي 20 دقيقه اول با آب سرد و صابون  ت- شستشو با آب ولرم

 ساير نكات مورد توجه: 

الف- هيچگاه از محلول خنثي كننده استفاده نكنيد. ب- بهترين محلول شستشو بخصوص در سطوح مخاطي نرمال سالين مي باشد و اگر در دسترس نبود آب معمولي (PH=7) مناسب مي باشد. پ-  اقدامات مربوط به گزيدگي ها در قسمت مربوطه ذكر شده است.

اقدامات اوليه در مسموميت هاي استنشاقي:

 الف – خارج كردن مسموم از محيط ب- جلوگيري از تماس مجدد و بررسي باز بودن راههاي هوايي

نكات مورد توجه : از شايعترين مسموميت هاي استنشاقي مسموميت با گاز مونواكسيد كربن و مسموميت ناشي از مواد شوينده پاك كننده ( بدليل گاز كلرآزاد شده از آنها ) مي باشد . در اين موارد توصيه مي شود فرد مسموم را از محيط بسته خارج و به كنار پنجره يا هواي آزاد برسانيد و در موارد مسموميت خوراكي با مواد شوينده و پاك كننده بيمار را به هيچ وجه وادار به استفراغ نكنيد توصيه مي شود به منظور رقيق شدن سم در دستگاه گوارش خوراندن آب معمولي به ويژه شير در دفعات و به ميزان 50 الي 60 سي سي به فرد مسموم توصيه مي شود.

اقدامات اوليه در مسموميت از راه خوراكي: تحريك استفراغ يكي از ساده ترين و اوليه ترين راههاي آلودگي زدايي در مسموميت ها از راه خوراكي مي باشد . منتهي در موارد ذيل از القاء استفراغ جداً خودداري كنيد .

الف مسموميت با مواد اسيدي و قليايي

ب- مسموميت با مواد نفتي

پ-مسموميت در مواقعي كه مسموم هوشيار نيست يا در كما است.

ت- مسموميت با داروهاي ضد انعقاد خون يا بيماري كه مشكل انعقاد خون دارد ( بعلت خطر پارگي و خونريزي )

ث - مسموميت به همراه بلع جسم خارجي ( مانند تيغ ، اجسام برنده و ...)

ج- القاء استفراغ در نوزادان زير 6 ماه بعلت اينكه رفلكس استفراغ تكامل نيافته منع مصرف دارد.

ج - القاء استفراغ در خانمهاي باردار و افراد مسن توصيه نمي شود.

ح - مسموميت با داروهاي ضد استفراغ بعلت اينكه رفلكس استفراغ مهار شده است.

خ – مسموميت خوراكي با مواد شوينده و پاك كننده.

القاء استفراغ از طريق تحريك موضعي در ناحيه دهان و حلق و يا تجويز دارو مانند شربت ايپكا صورت مي گيرد كه همانطور كه گفته شد در نوزادان زير 6 ماه تجويز ايپكا منع مصرف دارد.

از راههاي ديگر كاهش جذب سم شستشوي معده ( گاستريك لاواژ ) مي باشد كه اين اقدام معمولاً در مراكز درماني صورت مي گيرد و در موارد ذيل كاربردي ندارد:

الف - در مسموميت با نفت و مواد سوزاننده منع مصرف دارد ( البته در مورد نفت در صورت لوله گذاري داخل تراشه گاستريك لاواژ بدليل بر طرف شدن خطر آسپيراسيون امكان پذير مي باشد)

ب- مسموميت با الكل ( بعلت جذب سريع الكل )

پ - شستشوي معده براي اكثر داروها در يك ساعت اول مفيد است البته بجز بعضي داروها مانند آنتي كولينرژيك ها و مخدرها و ...  كه تخليه دستگاه گوارش را كند مي كنند در ساعات بعدي نيز موثر مي باشد .

ت – در موارد كاهش سطح هوشياري بعلت خطر آسپيراسيون فقط در صورت لوله گذاري داخل تراشه مي توان شستشوي معده ( گاستريك لاواژ ) را انجام داد .

از اقدامات ديگر جهت كاهش  جذب سم از دستگاه گوارش تجويز جاذب ها مانند خاك رس ، پودر كلستيرامين و زغال فعال مي باشد . كه معمول ترين آنها زغال فعال بوده كه اگر در يك ساعت اول مسموميت داده شود ( البته در مواردي كه تجويز جاذب موثر باشد ) تا 60 درصد براي فرد مسموم مفيد است .

به همراه تجويز جاذب داروي مسهل نيز تجويز مي شود. اقدام ديگر جهت كاهش جذب سم شستشوي كامل دستگاه گوارش مي باشد كه موارد ي كه دارو به زغال فعال جذب نمي شود و يا دارو در روده  باز مي شود  coated ) Enteric ) و موارد ديگر مسموميت مورد استفاده قرار مي گيرد.

بطور كلي بهترين اقدام در زمان برخورد با مسموميت حفظ آرامش، راهنمايي خواستن از مراكز اطلاع رساني داروها و سموم و رساندن هر چه سريعتر بيمار به مراكز درماني مي باشد.

 

درباره ی ایران مدلاین

IranMedline

باسلام مدیریت سایت ایران مدلاین با هدف دستیابی آسانتراطلاعات طبی/بهداشتی برای همگان ، بویژه پزشکان و پیراپزشکان ، اقدام به انتشاراین سایت نمود. سایت کنونی که بدنبال تغییرات کلی واساسی برمبنای توصیه ها و پیشنهادات شما عزیزان دستخوش دگرگونی وسیعی شد، حاصل ساعتها تلاش گروه طراحی ، نویسندگان، هنرمندان وپزشکان همکارسایت رابه شما جویندگان علم ودانش ارائه می دهد. معهذا بازهم درانتظار نظرات همه شما هستیم.هدف اصلی سایت، ارائه اطلاعا ت جامع علوم پزشکی و بهداشت و تمام شاخه های وابسته به آن می باشد.لذا استدعا داریم هرگونه کمبودی دراین زمینه رابه ما یادآوری نمائید.

متاسفانه سایت کاملی که تمامی اطلاعات موردنیازشما رادرزمینه علوم پزشکی و حرف وابسته فراهم نماید به زبان فارسی موجودیت نیافته بود، وجهت دستیابی به موضوعات مورد نظرلازم بود تمامی سایتهای فارسی /غیرفارسی راجستجو کنید تا شاید برحسب تصادف به اطلاعات موردنظرتان دسترسی بیابید.