کم خونی ماکروسیتیک

در . ارسال در خون شناسی

امتیاز کاربران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
 

یعنی هموگلوبین بیمار زیر دوازده ( بیمار کم خون ) است ولی متوسط اندازه گلبول های قرمز (MCV ) بزرگتر از حد معمول (صد فمتولیتر) است.

در این نوع کم خونی ها اغلب مشکل در ساخت DNA گلبول قرمزاست.ازآنجایی که مهمترین علت کمخونی ماکروسیتیک ،کمبودویتامین B12 می باشدکه حاصل آن بروزکمخونی مگالوبلاستیک است،دراینجا به متابولیسم ویتامین B12 وسپس فولات می پردازیم.

متابولیسم ویتامین B12

ویتامینB12که نام عمومی آن کوبالامین )سیانوکوبالامین ( است، از نظر ساختمانی حاوی کبالت ویک قسمت کورین است وبه یک بخش نوکلئوتیدی متصل هستند.این ویتامین جزء ویتامین های محلول در آب و در برابر حرارت پایدار است .هردو فرم کوبالامین(5دی اکسی ادنوزیل کوبالامین و متیل کوبالامین)بعنوان کوانزیم های ویتامینB12در بدن عمل می کنند.5دی اکسی ادنوزیل کوبالامین  کوانزیم موتاز موجود در میتوکندری است که ایزومراسیون متیل مالونیل کوا به سوکسینیل کوا را که یک واکنش اساسی در متابولیسم لیپید و کربوهیدرات است کاتالیز می کند .متیل کوبالامین برای سوخت ساز فولات ضروری است زیرا در واکنش سنتز متیونین شرکت دارد. عمل متقابل این دو ویتامین جهت تبدیل هوموسیستئین به متیونین برای بیوسنتز پروتئین، سنتز پورین وپیریمیدین ،واکنش های متیلاسیون وحفظ سطح فولات داخل سلولی لازم است .این ویتامین درموادغذایی بامنشاء حیوانی مانند گوشت قرمز ،جگر ومحصولات لبنی یافت شده ولی در میوه جات ،حبوبات وسبزیجات وجود ندارد.

جذب B12:یک رژیم غذلئی معمولی دارای مقدار زیادی ویتامین B12است . این ویتامین درون معده به یک مولکول گلیکوپروتئینی  به نام فاکتور داخلی (IF) که به وسیله سلول های پاریتال جدار معده تولید وترشح می شود متصل می گردد.مجموعه ایندومی تواند به گیرنده سطحی خاص فاکتورداخلی موسوم به کوبیلین در بخش انتهائی ایلئوم (بخش آخرروده کوچک) متصل شده ، سپس این مجموعه به پروتئین دیگری وصل گردیده وبدینگونه مقدمات ورود کمپلکس فاکتور داخلی و B12 به داخل سلول مهیا می گردد.ویتامین در داخل سلول های بخش انتهائی ایلئوم ازاین مجموعه جدا و جذب بدن شده وفاکتور داخلی تخریب می گردد.

انتقال  B12:ویتامین B12 همچون تمام عناصری که درون روده کوچک جذب می شوند، وارد خون ورید باب گشته وبه پروتئین پلاسمائی خود موسوم به ترانس کوبالامین متصل می گردد. ترانس کوبالامین ویتامین را تحویل مغز استخوان ودیگر بافت ها می دهد.اگر چه ترانس کوبالامین پروتئین ضروری  انتقال ویتامین B12 به سلول های بدن است اما مقدار B12 متصل به ان بطور طبیعی بسیار کم است .

دفع و متابولیسم:ویتامین B12در سلولهای پارانشیمی کبد ذخیره می شود مقدار ان ممکن است 1تا 10میلی گرم باشد که بیانگر 90%  ذخیره این ویتامین در بدن است. هر روز حدود 3میکروگرم از این ویتامین به داخل صفرا ترشح می شود که به طورطبیعی در ایلئوم مجددا جذب می شود .این ویتامین به ندرت در ادرار ظاهر می شود .مقادیر توصیه شده ای ویتامین برای زن ومرد بزرگسال 2میکروگرم در روز ،برای کودکان 5میکرگرم در روز ودر طول بارداری وشیردهی دریافت اضافی 2/2میکروگرم در روز توصیه می شود.

ارزیابی وضعیت تغذیه ای:بااندازه گیری سطح سرمی این ویتامین می توان وضعیت تغذیه ای رابررسی کرد.میزان سرمی زیر200پیکوگرم بر میلی لیتر نشان دهنده وضعیت پائین ویتامین B12بدن است وسطح زیر 100پیکوگرم بر میلی لیتر نشان دهنده کمبود آن می باشد.vitami b12 metabolism

کمبود ویتامینB12 رامی توان به گروه های زیرتقسیم کرد:

  1. کمبود شدید این ویتامین در کشورهای غربی معمولا ناشی از کم خونی پرنشیوس (نوعی بیماری که درآن ،فاکتورداخلی درون معده ترشح نمی شود) می باشد .
  2. در گیاه خوارانی که رژیم غذائی انها فاقد این ویتامین است .
  3. بیمارانی که معده آنها بعلت بیماری باجراحی برداشته شده است.
  4. مبتلایان به اسیب های روده کوچک .

هیچ ناهنجاری که به علت افزایش مصرف یا از دست دادن ان ایجاد شده باشد وجود ندارد حداقل 2سال زمان لازم است که کمبود این ویتامین ازنظربالینی ،آشکارشود.

عوارض ناشی ازکمبودویتامین B12 عبارتنداز:

  1. 1.کم خونی مگالوبلاستیک:
  2. بیماری عصبی (نروپاتی) ناشی ازفقر ویتامین B12: کمبود شدید این ویتامین می تواند موجب نوروپاتی پیشرونده ای شود که اعصاب حسی محیطی و نواحی خلفی و جانبی نخاع را درگیر نماید .بنابراین سبب احساس گزگزدراندام ها ،وناتوانی درحس دردولمس می شود.
  3. اختلال درلوله عصبی(NTD): کمبود ویتامین B12درمادر ،جنین را مستعد ابتلا به نقص لوله عصبی (بی مخی ،مهره شکافدار،فتق مغزی )می کند.
  4. بیماری های سیستمیک : بیماری های سیستمیک مانند افزایش وقوع انفارکتوس میوکارد ،بیماری های عروق محیطی ومغزی وترمبوزهای سیاهرگی بافقر ویتامینB12 مرتبط است .

تشخیص کمبود ویتامینB12:بطور معمول اندازه گیری سطح سرمی B12بیماری را اثبات می کند.

  • ویتامینB12 سرم در انمی مگالو بلاستیک ویا نوروپاتی ناشی از کمبود ویتامینB12پائین می باشد.
  • اندازه گیری سطح سرمی متیل مالونیک اسید ازمایشی برای فقرویتامین B12 می باشد.
  • تعیین مقدار هوموسیستئین سرم جهت اثبات فقر B12مورد استفاده قرار میگیرد.اما باید توجه داشت که اختصاصی نیست .vit b12 deficiency

ازمایشات تشخیص دهنده علت کمبود B12:برای تشخیص اینکه کمبود ویتامین B12 دربدن ناشی ازچیست ،ازآزمایشات جذبی استفاده می شود.

  1. دوز خوراکی سیانوکوبالامینی که بوسیله کوبالت رادیواکتیو نشاندار شده است ، به بیمارخورانده می شود.اینگونه می توان سوء جذب را از رژیم غذائی نا مناسب افتراق داد. در صورت مختل بودن مرحله اول وعدم جذب ویتامین رادیو اکتیو،مرحله دوم ازمایش انجام می گردد .
  2. مرحله دوم: در این مرحله ویتامینB12 نشاندار شده متصل به فاکتور داخلی فعال به بیمار خورانده می شود .در ضایعات معدی (مانند کم خونی پرنشیوس) جذب طبیعی شده و به این ترتیب ضایعات معده ای از روده ای قابل تشخیص می شوند.
  3. تست شیلینگ: دراین تست، میزان جذب به صورت غیر مستقیم واز طریق میزان رادیواکتیویته ادرار اندازه گیری می گردد. بدینگونه که ویتامینB12 نشاندار شده خوراکی همراه با مقدار زیاد B12غیر نشاندار تزریقی به بیمار داده شده و میزان رادیواکتیویته ادرار 24 ساعته اندازه گیری می شود.

اسید فولیک

منابع غذایی اسید فولیک شامل: میوه ها(پرتقال ،نارنگی،آووکادو، کیوی )،حبوبات،مغزها(گردو،بادام)،کاهو،تخم مرغ، جگر،کله پاچه

اسید فولیک در قسمت ابتدائی روده کوچک از طریق انتقال فعال و انتشار جذب می شود که بعضی از ترکیبات مثل ویتامین C باعث سهولت در جذب آن می گردد. اسید فولیک ویتامینی محلول در آب و قطبی می باشد. اسید فولیک در تکثیر سریع سلول ها، تشکیل گلبول قرمز،رفع کم خونی، پیشگیری از بروز ناهنجاری های جنینی و سنتز DNA و RNA اهمیت و نقش دارد.

یافته های بالینی کمبوداسیدفولیک:

از علایم کمبود اسید فولیک می‌توان بی‌اشتهایی، کاهش وزن، ضعف، زخم زبان، سردرد، تپش قلب، اختلالات هیجانیو کم‌طاقتی،اختلالات عصبی را نام برد. کم‌خونییکی از علایم کمبود مزمن اسید فولیک می‌باشد، که بصورت کمخونی ماکروسیت ومگالوبلاستیک تظاهرمی کند.بنابراین یافته های کمبوداسید فولیک درکمخونی ،نظیرکمخونی کوبالامین (افزایش اندازه سلول قرمز[ماکروسیت ]، کاهش تعداد پلاکت وWBC ، وتغییرشکل گلبول قرمز،کاهش مقدارهموگلوبین وبروزنوتروفیل هایی با هسته های چندلوبه می باشد.

زنان باردار مبتلا به کمبود اسید فولیک نسبت به زنان سالم احتمال بیش‌تری در به‌دنیا آوردن نوزادان نارس یا کم‌وزن و یا مبتلا به نقص لولهٔ عصبیدارند. کمبود اسید فولیک در کودکان موجب کند شدن رشد آنان می‌گردد.اسید فولیکو ویتامین ب۱۲در افسردگینقش دارند.

علل افزایش اسید فولیک در بدن نادر است اما گاهی اوقات در اثر مصرف دوزهای بالای این ویتامین ایجاد می شود که سبب افزایش حساسیت و تداخل با مصرف روی می گردد.

کمبود اسید فولیک به دلایل زیراست:

  1. شایعترین علت: کاهش میزان جذب گوارشی آن ، بعلت کمبود دررژیم غذایی(مثلا حرارت دادن باعث ازبین رفتن اسید فولیک می شود) ویا سوء مصرف (مثلا درالکلی ها).
  2. افزایش میزان دفع آن درمقایسه با میزان جذب
  3. تماس با امواج فرابنفش واستفاده ازسولاریوم (اتاقک هایی که به منظوربرنزه کردن پوست استفاده می شود)، می تواندمنجربه کمبوداسید فولیک شود.
  4. مصرف برخی داروها:
  • داروهای ضدتشنج
  • داروی کنترل کننده قندخون (متفورمین)
  • سولفاسالازین
  • یک داروی ضدفشارخون که ادرارآوراست ( تریامترن)
  • آنتاگونیست اسیدفولیک: داروئی که متابولیسم اسیدفولیک رامهارمی کند(متوترکسات)، ازاین دارودرمهاررشد بدخیمی هااستفاده می شود.

بدن در برخی شرایط از جمله موارد زیر نیاز بیشتری به جذب اسید فولیک دارد:

  • بارداری و شیردهی
  • استعمال دخانیات
  • اختلال در جذب ویتامین‌ها
  • دیالیز
  • بیماری‌های کبدی
  • برخی انواع آنمی

تشخیص کمبود فولات : زمانی که یافته های ویژه کمخونی مگالوبلاستیک درخون ومغزاستخوان مشاهده شد،باید به کمبود اسید فولیک یا کوبالامین شک کرد.folicacid deficiency

درباره ی ایران مدلاین

IranMedline

باسلام مدیریت سایت ایران مدلاین با هدف دستیابی آسانتراطلاعات طبی/بهداشتی برای همگان ، بویژه پزشکان و پیراپزشکان ، اقدام به انتشاراین سایت نمود. سایت کنونی که بدنبال تغییرات کلی واساسی برمبنای توصیه ها و پیشنهادات شما عزیزان دستخوش دگرگونی وسیعی شد، حاصل ساعتها تلاش گروه طراحی ، نویسندگان، هنرمندان وپزشکان همکارسایت رابه شما جویندگان علم ودانش ارائه می دهد. معهذا بازهم درانتظار نظرات همه شما هستیم.هدف اصلی سایت، ارائه اطلاعا ت جامع علوم پزشکی و بهداشت و تمام شاخه های وابسته به آن می باشد.لذا استدعا داریم هرگونه کمبودی دراین زمینه رابه ما یادآوری نمائید.

متاسفانه سایت کاملی که تمامی اطلاعات موردنیازشما رادرزمینه علوم پزشکی و حرف وابسته فراهم نماید به زبان فارسی موجودیت نیافته بود، وجهت دستیابی به موضوعات مورد نظرلازم بود تمامی سایتهای فارسی /غیرفارسی راجستجو کنید تا شاید برحسب تصادف به اطلاعات موردنظرتان دسترسی بیابید.